<\/span><\/h2>\nWed\u0142ug art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, miejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug w przypadku \u015bwiadczenia us\u0142ug na rzecz podatnika jest miejsce, w kt\u00f3rym podatnik b\u0119d\u0105cy us\u0142ugobiorc\u0105 posiada siedzib\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, z pewnymi zastrze\u017ceniami.
\nZgodnie z t\u0105 regu\u0142\u0105 og\u00f3ln\u0105 o miejscu \u015bwiadczenia us\u0142ugi wykonywanej dla podatnika (w rozumieniu przepis\u00f3w o miejscu \u015bwiadczenia) decyduje siedziba dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej us\u0142ugobiorcy, wzgl\u0119dnie jego sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci. Poj\u0119cie siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej ma zastosowanie nie tylko do jednostek organizacyjnych, lecz tak\u017ce do os\u00f3b fizycznych.
\nWed\u0142ug art. 10 Rozporz\u0105dzenia Wykonawczego Rady (UE) nr 282\/201, na u\u017cytek stosowania art. 44 i 45 dyrektywy 2006\/112\/WE „miejscem siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podatnika” jest miejsce, w kt\u00f3rym wykonywane s\u0105 funkcje naczelnego zarz\u0105du przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n
W celu ustalenia tego miejsca, uwzgl\u0119dnia si\u0119 miejsce, w kt\u00f3rym zapadaj\u0105 istotne decyzje dotycz\u0105ce og\u00f3lnego zarz\u0105dzania przedsi\u0119biorstwem, adres zarejestrowanej siedziby przedsi\u0119biorstwa, i miejsce posiedze\u0144 zarz\u0105du przedsi\u0119biorstwa. W przypadku gdy te kryteria nie pozwalaj\u0105 z ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015bci\u0105 okre\u015bli\u0107 miejsca siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podatnika, decyduj\u0105cym kryterium jest miejsce, w kt\u00f3rym zapadaj\u0105 istotne decyzje dotycz\u0105ce og\u00f3lnego zarz\u0105dzania przedsi\u0119biorstwem. Sam adres pocztowy nie mo\u017ce by\u0107 uznany za miejsce siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podatnika.<\/p>\n
Natomiast, zgodnie z art. 11 rozporz\u0105dzenia nr 282\/201,\u00a0na u\u017cytek stosowania art. 44 dyrektywy 2006\/112\/WE „sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej” oznacza dowolne miejsce – inne ni\u017c miejsce siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podatnika, o kt\u00f3rym mowa w art. 10 niniejszego rozporz\u0105dzenia – kt\u00f3re charakteryzuje si\u0119 wystarczaj\u0105c\u0105 sta\u0142o\u015bci\u0105 oraz odpowiedni\u0105 struktur\u0105 w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umo\u017cliwi\u0107 mu odbi\u00f3r i wykorzystywanie us\u0142ug \u015bwiadczonych do w\u0142asnych potrzeb tego sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej.<\/p>\n
Na u\u017cytek stosowania nast\u0119puj\u0105cych artyku\u0142\u00f3w „sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej” oznacza dowolne miejsce – inne ni\u017c miejsce siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej podatnika, o kt\u00f3rym mowa w art. 10 niniejszego rozporz\u0105dzenia – kt\u00f3re charakteryzuje si\u0119 wystarczaj\u0105c\u0105 sta\u0142o\u015bci\u0105 oraz odpowiedni\u0105 struktur\u0105 w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umo\u017cliwi\u0107 mu \u015bwiadczenie us\u0142ug, kt\u00f3re wykonuje (\u2026). Fakt posiadania numeru identyfikacyjnego VAT sam w sobie nie jest wystarczaj\u0105cy, by uzna\u0107, \u017ce podatnik posiada sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej.
\nZ przepis\u00f3w tych wynika, \u017ce decyduj\u0105ce znaczenie maj\u0105 tutaj okoliczno\u015bci faktyczne, a nie dane wynikaj\u0105ce z rejestr\u00f3w.
\nZgodnie z art. 28c ustawy o VAT,\u00a0miejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug na rzecz podmiot\u00f3w nieb\u0119d\u0105cych podatnikami jest miejsce, w kt\u00f3rym us\u0142ugodawca posiada siedzib\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, z zastrze\u017ceniami.<\/p>\n
Przepis ten ustanawia drug\u0105 regu\u0142\u0119 og\u00f3ln\u0105 dotycz\u0105c\u0105 przypadk\u00f3w \u015bwiadczenia us\u0142ug na rzecz us\u0142ugobiorc\u00f3w nieb\u0119d\u0105cych podatnikami (transakcje B2C business to consumer). Przepis krajowy wdra\u017ca art. 45 dyrektywy VAT z 2006 r.:
\n\u201eMiejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug na rzecz osoby nieb\u0119d\u0105cej podatnikiem jest miejsce, w kt\u00f3rym us\u0142ugodawca ma siedzib\u0119 swojej dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Je\u017celi jednak us\u0142ugi te s\u0105 \u015bwiadczone ze sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej us\u0142ugodawcy znajduj\u0105cego si\u0119 w miejscu innym ni\u017c jego siedziba dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, miejscem \u015bwiadczenia tych us\u0142ug jest sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. W przypadku braku takiej siedziby lub sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej miejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug jest miejsce, w kt\u00f3rym us\u0142ugodawca ma sta\u0142e miejsce zamieszkania lub zwyk\u0142e miejsce pobytu.\u201d<\/p>\n
Je\u015bli us\u0142uga jest \u015bwiadczona ze sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci, w\u00f3wczas miejscem jej \u015bwiadczenia jest pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym to sta\u0142e miejsce si\u0119 znajduje. \u015awiadczenie us\u0142ugi ze sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci to taki przypadek, w kt\u00f3rym us\u0142uga jest \u015bwiadczona przy pomocy personelu oraz infrastruktury rzeczowej i organizacyjnej wyst\u0119puj\u0105cej w sta\u0142ym miejscu prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci. Je\u015bli zasoby techniczne lub ludzkie sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej posiadanego przez podatnika na terytorium pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego, w kt\u00f3rym nale\u017cny jest VAT, s\u0105 przez niego wykorzystywane w celu podlegaj\u0105cego opodatkowaniu dokonania dostawy towar\u00f3w lub \u015bwiadczenia us\u0142ug w tym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim, zar\u00f3wno przed sam\u0105 dostaw\u0105 lub \u015bwiadczeniem us\u0142ug jak i w ich trakcie, miejsce to \u2013 bez wzgl\u0119du na zakres wykorzystania \u2013 uznawane jest za uczestnicz\u0105ce w wykonaniu tej dostawy lub \u015bwiadczenia us\u0142ug.<\/p>\n
Zasady og\u00f3lne dotycz\u0105 ka\u017cdego przypadku \u015bwiadczenia us\u0142ug i nie ma tutaj zastrze\u017cenia, aby us\u0142ugobiorca i us\u0142ugodawca pochodzili z r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw. Regu\u0142a ustalania miejsca \u015bwiadczenia ma zastosowanie tak\u017ce w przypadku, gdy dana us\u0142uga jest \u015bwiadczona pomi\u0119dzy podatnikami z tego samego pa\u0144stwa. Od zasad og\u00f3lnych istniej\u0105 wyj\u0105tki dotycz\u0105ce mi\u0119dzy innymi, bran\u017cy nieruchomo\u015bci, gdzie miejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug jest miejsce po\u0142o\u017cenia nieruchomo\u015bci; transportu pasa\u017cer\u00f3w, gdzie miejscem \u015bwiadczenia us\u0142ug jest miejsce odbywania si\u0119 transportu z uwzgl\u0119dnieniem pokonanych odleg\u0142o\u015bci;\u00a0 us\u0142ug restauracyjnych i cateringowych, gdzie miejscem \u015bwiadczenia jest miejsce, w kt\u00f3rym us\u0142ugi te s\u0105 faktycznie wykonywane; kr\u00f3tkoterminowego wynajmu \u015brodk\u00f3w transportu, gdzie miejscem \u015bwiadczenia jest miejsce, w kt\u00f3rym te \u015brodki s\u0105 faktycznie oddawane do dyspozycji us\u0142ugobiorcy; us\u0142ug turystyki, gdzie miejscem \u015bwiadczenia jest miejsce, w kt\u00f3rym us\u0142ugodawca posiada siedzib\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej.<\/p>\n
Zgodnie z art. 96 ust. 1 i 4 ustawy o VAT \u00a0podmioty, o kt\u00f3rych mowa w art. 15, s\u0105 obowi\u0105zane przed dniem wykonania pierwszej czynno\u015bci okre\u015blonej w art. 5 z\u0142o\u017cy\u0107 naczelnikowi urz\u0119du skarbowego zg\u0142oszenie rejestracyjne, z zastrze\u017ceniem ust. 3. Naczelnik urz\u0119du skarbowego po weryfikacji danych podanych w zg\u0142oszeniu rejestracyjnym rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego”, a w przypadku podatnik\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa w ust. 3 – jako „podatnika VAT zwolnionego”, i na wniosek podatnika potwierdza to zarejestrowanie.<\/p>\n
Zarejestrowanie si\u0119 w charakterze podatnika VAT \u0142\u0105czy si\u0119 z uzyskaniem formalnych znamion statusu podatnika: uzyskaniem NIP oraz\u00a0 prawem do wystawiania faktur. W zwi\u0105zku z tym, niezarejestrowany podatnik VAT nie mo\u017ce realizowa\u0107 prawa do odliczania podatku naliczonego.
\nPodatnik\u00f3w zamierzaj\u0105cych dokonywa\u0107 transakcji wewn\u0105trzwsp\u00f3lnotowych dotycz\u0105 odr\u0119bne, dodatkowe obowi\u0105zki rejestracyjne (informacyjne) okre\u015blone w art. 97 ustawy o VAT. Zgodnie z jej art. 97 ust. 1, ust. 3 pkt 2), ust. 4, podatnicy kt\u00f3rzy\u00a0 \u015bwiadcz\u0105 us\u0142ugi, do kt\u00f3rych stosuje si\u0119 art. 100 ust. 1 pkt 4, dla podatnik\u00f3w podatku od warto\u015bci dodanej lub os\u00f3b prawnych nieb\u0119d\u0105cych takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od warto\u015bci dodanej, s\u0105 obowi\u0105zani przed dniem dokonania pierwszej us\u0142ugi zawiadomi\u0107 naczelnika urz\u0119du skarbowego w zg\u0142oszeniu rejestracyjnym, o kt\u00f3rym mowa w art. 96, o zamiarze rozpocz\u0119cia wykonywania tej czynno\u015bci. Naczelnik urz\u0119du skarbowego rejestruje podmiot, kt\u00f3ry dokona\u0142 zawiadomienia\u00a0 jako podatnika VAT UE.<\/p>\n
Ta regulacja prawna ma na celu zapewnienie sprawnego obiegu informacji dotycz\u0105cych transakcji wewn\u0105trzwsp\u00f3lnotowych pomi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi oraz zapewnienie, \u017ce zachowany zostanie mechanizm opodatkowania w pa\u0144stwie przeznaczenia. Je\u015bli chodzi\u00a0 o podatnik\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi, to obowi\u0105zek rejestracji dla cel\u00f3w VAT UE zosta\u0142 na\u0142o\u017cony na podatnik\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych jakiekolwiek us\u0142ugi poza us\u0142ugami: zwi\u0105zanymi z nieruchomo\u015bciami; transportu os\u00f3b; wst\u0119pu na imprezy kulturalne, artystyczne, sportowe, naukowe, edukacyjne, rozrywkowe lub podobne, takie jak targi i wystawy, oraz us\u0142ugami pomocniczymi; restauracyjnymi i cateringowymi; kr\u00f3tkoterminowego wynajmu \u015brodk\u00f3w transportu; turystyki \u2013 je\u015bli us\u0142ugi te nie s\u0105 opodatkowane stawk\u0105 0% b\u0105d\u017a zwolnione z podatku (chodzi o opodatkowanie tych us\u0142ug, gdyby by\u0142y \u015bwiadczone w Polsce), \u015bwiadczone s\u0105 za\u015b dla podatnik\u00f3w z innych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich lub os\u00f3b prawnych nieb\u0119d\u0105cych podatnikami zarejestrowanymi dla cel\u00f3w VAT UE.
\nWynika z tego, \u017ce obowi\u0105zek rejestracji dla cel\u00f3w VAT UE ci\u0105\u017cy na niemal ka\u017cdym podatniku, kt\u00f3ry zamierza (przewiduje) wykona\u0107 us\u0142ug\u0119 na rzecz podatnika z innego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego.<\/p>\n
Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 4) ustawy o VAT, \u00a0podatnicy, o kt\u00f3rych mowa w art. 15, zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, s\u0105 obowi\u0105zani sk\u0142ada\u0107 w urz\u0119dzie skarbowym zbiorcze informacje o dokonanych us\u0142ugach, do kt\u00f3rych stosuje si\u0119 art. 28b, na rzecz podatnik\u00f3w podatku od warto\u015bci dodanej lub os\u00f3b prawnych nieb\u0119d\u0105cych takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od warto\u015bci dodanej, \u015bwiadczonych na terytorium pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego innym ni\u017c terytorium kraju, innych ni\u017c zwolnionych od podatku od warto\u015bci dodanej lub opodatkowanych stawk\u0105 0%, dla kt\u00f3rych zobowi\u0105zanym do zap\u0142aty podatku od warto\u015bci dodanej jest us\u0142ugobiorca – zwane dalej „informacjami podsumowuj\u0105cymi”.<\/p>\n
<\/span>Sysetem VIES<\/span><\/h2>\nW celu zapobiegania nadu\u017cyciom powo\u0142ano specjalny system informacji w zakresie obrotu wewn\u0105trzwsp\u00f3lnotowego. Jest to system VIES (ang. VAT Information Exchange System), czyli System Wymiany Informacji o VAT. Jego podstawowym elementem s\u0105 funkcjonuj\u0105ce w ka\u017cdym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim biura informacji o VAT. W systemie tym ujawniane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dane dotycz\u0105ce \u015bwiadczenia niekt\u00f3rych us\u0142ug na rzecz podmiot\u00f3w wskazanych w art. 28b ustawy o VAT.\u00a0 W tym wypadku chodzi o\u00a0 spos\u00f3b rozliczania podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug, kiedy us\u0142ugobiorc\u0105 jest przedsi\u0119biorca zobligowany do rozliczenia transakcji B2B.<\/p>\n
Miejsce \u015bwiadczenia us\u0142ug wynikaj\u0105ce ze statusu prawnego us\u0142ugobiorcy: przedsi\u0119biorca lub\u00a0 konsument ma istotne znaczenie dla prawid\u0142owego ich fakturowania. Adwokat, radca prawny, prawnik (podatnik) \u015bwiadcz\u0105cy us\u0142ugi prawnicze, dla kt\u00f3rych stawka podatku wynosi 23 % jest obowi\u0105zany wystawi\u0107 faktur\u0119 dokumentuj\u0105c\u0105 \u015bwiadczenie tych us\u0142ug wed\u0142ug zasad okre\u015blonych w art. 106a do art. 106q ustawy o VAT. Co do zasady, przepisy te stosuje si\u0119 do sprzeda\u017cy, przez kt\u00f3r\u0105 rozumie si\u0119: odp\u0142atn\u0105 dostaw\u0119 towar\u00f3w i odp\u0142atne \u015bwiadczenie us\u0142ug na terytorium kraju, eksport towar\u00f3w oraz wewn\u0105trzwsp\u00f3lnotow\u0105 dostaw\u0119 towar\u00f3w (definicja legalna z art. 2 pkt 22 ustawy o VAT). Natomiast, zgodnie z art. 106b pkt 1) ustawy o VAT, podatnik jest obowi\u0105zany wystawi\u0107 faktur\u0119 dokumentuj\u0105c\u0105 \u015bwiadczenie us\u0142ug, o kt\u00f3rych mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od warto\u015bci dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej nieb\u0119d\u0105cej podatnikiem. Chodzi o \u015bwiadczenie us\u0142ug dokonywanych przez podatnika posiadaj\u0105cego na terytorium kraju siedzib\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, z kt\u00f3rego dokonywane s\u0105 te czynno\u015bci, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej oraz sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej – posiadaj\u0105cego na terytorium kraju sta\u0142e miejsce zamieszkania albo zwyk\u0142e miejsce pobytu, z kt\u00f3rego dokonywane s\u0105 te czynno\u015bci, w przypadku gdy miejscem \u015bwiadczenia jest terytorium:<\/p>\n
\n- terytorium pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego inne ni\u017c terytorium kraju, a osob\u0105 zobowi\u0105zan\u0105 do zap\u0142aty podatku od warto\u015bci dodanej jest us\u0142ugobiorca i faktura dokumentuj\u0105ca te czynno\u015bci nie jest wystawiana przez us\u0142ugobiorc\u0119 w imieniu i na rzecz podatnika,<\/li>\n
- pa\u0144stwa trzeciego.<\/li>\n<\/ul>\n
Wed\u0142ug art. 220 ust. 1 dyrektywy VAT z 2006 r., ka\u017cdy podatnik upewnia si\u0119, \u017ce faktura zosta\u0142a wystawiona przez niego, nabywc\u0119 lub us\u0142ugobiorc\u0119, lub w jego imieniu i na jego rzecz, przez osob\u0119 trzeci\u0105, w okre\u015blonych przypadkach. Przepis ten nie wymaga, aby faktur\u0119 wystawi\u0142 sam podatnik. Faktura mo\u017ce by\u0107 wystawiona przez podatnika, przez nabywc\u0119 towar\u00f3w lub us\u0142ug, ale tak\u017ce przez osob\u0119 trzeci\u0105.<\/p>\n
Wed\u0142ug art. 106 a pkt 2) ustawy o VAT, \u00a0przepisy niniejszego rozdzia\u0142u (DZIA\u0141\u00a0XI Dokumentacja Rozdzia\u0142\u00a01 Faktury) stosuje si\u0119 do dostawy towar\u00f3w i \u015bwiadczenia us\u0142ug dokonywanych przez podatnika posiadaj\u0105cego na terytorium kraju siedzib\u0119 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub sta\u0142e miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, z kt\u00f3rego dokonywane s\u0105 te czynno\u015bci, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej oraz sta\u0142ego miejsca prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej – posiadaj\u0105cego na terytorium kraju sta\u0142e miejsce zamieszkania albo zwyk\u0142e miejsce pobytu, z kt\u00f3rego dokonywane s\u0105 te czynno\u015bci, w przypadku gdy miejscem \u015bwiadczenia jest terytorium:<\/p>\n
\n- pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego inne ni\u017c terytorium kraju, a osob\u0105 zobowi\u0105zan\u0105 do zap\u0142aty podatku od warto\u015bci dodanej jest nabywca towaru lub us\u0142ugobiorca i faktura dokumentuj\u0105ca te czynno\u015bci nie jest wystawiana przez tego nabywc\u0119 lub us\u0142ugobiorc\u0119 w imieniu i na rzecz podatnika,<\/li>\n
- pa\u0144stwa trzeciego.<\/li>\n<\/ul>\n
Przepis ten\u00a0 okre\u015bla, do jakich czynno\u015bci, maj\u0105cych miejsce \u015bwiadczenia poza krajem znajduj\u0105 zastosowanie przepisy o fakturowaniu. Odr\u0119bnie potraktowane zosta\u0142y czynno\u015bci maj\u0105ce miejsce \u015bwiadczenia na terytorium innego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego, a odr\u0119bnie czynno\u015bci, kt\u00f3rych miejsce \u015bwiadczenia znajduje si\u0119 na terytorium kraju trzeciego.<\/p>\n